Cuốn sách hé lộ cách một ứng dụng AI được sinh ra, vận hành và tiến hóa

Bước sang giai đoạn bùng nổ AI tạo sinh, AI không còn nằm trong phòng thí nghiệm, mà đã bước thẳng vào sản phẩm, vào trải nghiệm người dùng, vào chiến lược kinh doanh và vào mọi ngóc ngách của doanh nghiệp hiện đại.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là “AI làm được gì”, mà là “làm thế nào để xây dựng, triển khai và vận hành một ứng dụng AI thực sự hoạt động ổn định, có giá trị và có thể mở rộng?”. Đây cũng chính là khoảng trống lớn mà rất ít tài liệu có thể trả lời trọn vẹn. Và cuốn sách “Kỹ thuật AI: Xây dựng ứng dụng với mô hình nền tảng” của Huyền Chip (Chip Huyen) xuất hiện như một lời giải có hệ thống cho bài toán này. Việc cuốn sách chính thức ra mắt bản tiếng Việt không chỉ mang ý nghĩa học thuật, mà còn đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc phổ cập tư duy xây dựng sản phẩm AI bài bản tại Việt Nam: AI đang được nhắc đến rất nhiều, nhưng việc triển khai từ ý tưởng đến sản phẩm thực tế vẫn còn không ít lúng túng.

1. AI trở thành một “vòng đời”, không chỉ là một mô hình

Điểm khác biệt cốt lõi của “Kỹ thuật AI” so với phần lớn sách và tài liệu AI hiện nay nằm ở cách tiếp cận. Cuốn sách không bắt đầu bằng toán học phức tạp hay công thức thuật toán, mà bắt đầu bằng một câu hỏi rất thực tế: một ứng dụng AI được sinh ra, sống, phát triển và duy trì như thế nào trong môi trường sản xuất.

Tác giả dẫn dắt người đọc đi qua toàn bộ vòng đời của một ứng dụng AI, từ khâu lựa chọn mô hình nền tảng, thiết kế kiến trúc hệ thống, đánh giá chất lượng, triển khai vào môi trường thật, vận hành liên tục, cho đến cách thu thập và phản hồi từ người dùng. Đây là một góc nhìn rất “product-oriented”, phản ánh sự dịch chuyển của ngành AI hiện đại.

Với những người làm design, sản phẩm hay chiến lược công nghệ, cách tiếp cận này đặc biệt quen thuộc. Nó tương đồng với vòng đời thiết kế sản phẩm số: nghiên cứu, thiết kế, triển khai, đo lường, cải tiến. AI, trong cách nhìn của Chip Huyen, không phải là một “khối đen” bí ẩn, mà là một thành phần trong hệ thống sản phẩm lớn hơn, chịu tác động của người dùng, dữ liệu, hạ tầng và cả yếu tố tổ chức.

2. Phiên bản tiếng Việt và giá trị của dịch thuật chuẩn xác

Phiên bản tiếng Việt của cuốn sách được phát hành bởi Times, liên kết cùng Nhà xuất bản Khoa học, Công nghệ, Truyền thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), với phần dịch thuật do Lê Thanh Hưng đảm nhiệm. Đây là một điểm cộng rất lớn, bởi với sách kỹ thuật, chất lượng dịch thuật gần như quyết định toàn bộ trải nghiệm đọc.

Trong cộng đồng công nghệ, không hiếm những cuốn sách dịch sang tiếng Việt nhưng bị “vỡ” thuật ngữ, sai ngữ cảnh hoặc đánh mất tinh thần của nguyên tác. Với “Kỹ thuật AI”, bản dịch được đánh giá cao ở sự chính xác về thuật ngữ chuyên môn, đồng thời vẫn giữ được giọng văn mạch lạc, dễ theo dõi và không khô cứng. Điều này đặc biệt quan trọng khi đối tượng độc giả của sách không chỉ là kỹ sư AI thuần túy, mà còn bao gồm nhà khoa học dữ liệu, lập trình viên, quản lý sản phẩm và lãnh đạo doanh nghiệp.

Mua Phần Mềm Bản Quyền Chính Hãng Giá Rẻ

Một trong những nội dung trọng tâm của cuốn sách là khái niệm mô hình nền tảng (foundation models). Đây là lớp mô hình lớn, được huấn luyện trên tập dữ liệu khổng lồ và có khả năng thích ứng với nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ xử lý ngôn ngữ, hình ảnh đến đa phương thức.

Chip Huyen dành nhiều chương để giải thích vì sao mô hình nền tảng đang trở thành trung tâm của hệ sinh thái AI hiện đại. Thay vì xây dựng từng mô hình nhỏ cho từng bài toán, doanh nghiệp ngày nay có xu hướng tận dụng mô hình nền tảng, sau đó tinh chỉnh hoặc kết hợp để giải quyết nhu cầu cụ thể. Cách tiếp cận này giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian triển khai và tăng khả năng mở rộng.

Điều quan trọng là tác giả không chỉ dừng lại ở việc mô tả công nghệ, mà đặt nó trong bối cảnh kiến trúc hệ thống. Việc lựa chọn mô hình nền tảng nào, tự xây dựng hay sử dụng dịch vụ bên thứ ba, triển khai on-premise hay trên cloud, đều được phân tích dưới góc độ trade-off.

Một trong những phần giá trị nhất của cuốn sách nằm ở cách tác giả tiếp cận vấn đề đánh giá AI. Trong thực tế, rất nhiều dự án AI thất bại không phải vì mô hình kém, mà vì không có cơ chế đánh giá phù hợp khi đưa vào sản phẩm.

Chip Huyen nhấn mạnh rằng đánh giá AI không thể chỉ dừng ở các chỉ số truyền thống như độ chính xác hay F1-score. Với ứng dụng AI tạo sinh, vấn đề còn phức tạp hơn khi đầu ra mang tính xác suất, sáng tạo và đôi khi không có “đáp án đúng” rõ ràng.

Cuốn sách phân biệt rõ giữa đánh giá ở cấp độ mô hình và đánh giá ở cấp độ hệ thống. Một mô hình có thể hoạt động tốt trong môi trường kiểm thử, nhưng khi đặt vào hệ thống thực với dữ liệu thật, người dùng thật và các ràng buộc vận hành, hiệu quả có thể thay đổi đáng kể. Đây là góc nhìn rất thực tế, phản ánh đúng những gì đang diễn ra trong ngành.

3. Rủi ro của AI tạo sinh

Một điểm đáng trân trọng trong cách viết của Chip Huyen là sự thẳng thắn khi nói về những rủi ro cố hữu của AI tạo sinh. Cuốn sách dành nhiều dung lượng để phân tích các vấn đề như hiện tượng “ảo giác” (hallucination), sự thiếu nhất quán của đầu ra, nguy cơ sai lệch, thiên kiến, cũng như các thách thức liên quan đến đạo đức và bảo mật dữ liệu.

Thay vì coi AI như một “phép màu”, tác giả liên tục nhấn mạnh vai trò của việc giám sát, đánh giá và kết hợp giữa con người với máy móc. AI được xem là công cụ hỗ trợ, không phải thực thể tự trị hoàn toàn. Việc thiết kế quy trình vận hành AI vì thế cần đặt con người vào trung tâm, từ khâu ra quyết định đến chịu trách nhiệm cuối cùng.

Đây là góc nhìn rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang chạy theo AI như một trào lưu, đôi khi bỏ qua những hệ lụy dài hạn. Với những người làm chiến lược và sản phẩm, cuốn sách đóng vai trò như một lời nhắc tỉnh táo.

4. Cuốn sách cho ai?

Dù mang nặng yếu tố kỹ thuật, “Kỹ thuật AI” không phải là cuốn sách chỉ dành cho kỹ sư AI hay chuyên gia học máy. Phạm vi độc giả của sách rộng hơn rất nhiều. Nhà khoa học dữ liệu có thể tìm thấy ở đây cái nhìn tổng thể về hệ thống. Lập trình viên có thể hiểu rõ hơn vai trò của mình trong chuỗi giá trị AI. Quản lý sản phẩm và lãnh đạo doanh nghiệp có thể dùng cuốn sách như một bản đồ để định hướng chiến lược AI.

Chính sự đa chiều này khiến cuốn sách trở nên khác biệt. Nó không cố gắng làm hài lòng một nhóm độc giả duy nhất, mà đóng vai trò như một “ngôn ngữ chung”, giúp các nhóm chức năng chéo hiểu và phối hợp tốt hơn trong quá trình phát triển AI.

5. Chip Huyen và kinh nghiệm từ thung lũng Silicon

Tên tuổi của Chip Huyen không còn xa lạ với cộng đồng AI toàn cầu. Cô là chuyên gia về hệ thống học máy, từng làm việc tại Nvidia, Netflix, Snorkel AI và giảng dạy tại Đại học Stanford. Kinh nghiệm triển khai AI ở quy mô lớn giúp cô mang đến góc nhìn rất thực tế, khác với nhiều tác giả thuần học thuật.

Trước “Kỹ thuật AI”, cuốn “Designing Machine Learning Systems” của Chip Huyen đã trở thành tài liệu quen thuộc với cộng đồng AI. Cuốn sách mới được xem như bước tiếp theo, mở rộng tư duy từ hệ thống học máy truyền thống sang thế giới AI tạo sinh và mô hình nền tảng.

Tác phẩm đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn. Luke Metz, nhà đồng sáng tạo ChatGPT, nhận xét rằng cuốn sách đóng vai trò như một hướng dẫn toàn diện, mô tả một cách chuyên nghiệp mọi thứ cần thiết để thiết kế và triển khai ứng dụng AI tạo sinh trong môi trường sản xuất.

Aileen Bui, Giám đốc Vận hành sản phẩm AI tại Google, đánh giá sách mang đến kiến thức nền tảng có giá trị vượt thời gian. Theo bà, dù bạn là giám đốc sản phẩm hay kỹ sư, cuốn sách đều giúp thu hẹp khoảng cách cộng tác giữa các nhóm chức năng chéo, khiến nó trở thành tài liệu “phải đọc” với bất kỳ ai tham gia vào quá trình phát triển AI.

Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI trên nhiều lĩnh vực, sự xuất hiện của bản tiếng Việt mang ý nghĩa đặc biệt. Nó không chỉ cung cấp kiến thức kỹ thuật, mà còn góp phần định hình tư duy tiếp cận AI một cách bài bản, bền vững.

Thay vì xem AI như một giải pháp tức thời hay một tính năng “để cho có”, cuốn sách khuyến khích người đọc nhìn AI như một hệ thống sống, cần được thiết kế, vận hành và cải tiến liên tục. Đây là tư duy rất cần thiết để AI thực sự tạo ra giá trị lâu dài cho doanh nghiệp và xã hội.

Với những ai đang, hoặc sẽ, tham gia vào hành trình xây dựng AI tại Việt Nam, đây là một cuốn sách nên có trên bàn làm việc. Không chỉ để đọc một lần, mà để tham chiếu, suy ngẫm và quay lại mỗi khi đứng trước một quyết định quan trọng liên quan đến AI.

Công Ty TNHH Phần Mềm SADESIGN

Mã số thuế: 0110083217

Liên Hệ Zalo

Liên Hệ Hotline

Liên Hệ Facebook