1. Vì sao nên chụp phong cảnh theo chiều dọc

Lý do lớn nhất khiến nhiều nhiếp ảnh gia chọn khổ dọc là tỷ lệ và quy mô. Khi chụp đường phố ở những đô thị lớn, khổ dọc giúp ghi lại các tòa nhà chọc trời sừng sững, khiến con người trở nên nhỏ bé và người xem cảm nhận được cảm giác đi giữa lòng thành phố. Nguyên tắc này áp dụng hoàn toàn được cho phong cảnh, khi bạn muốn nhấn mạnh chiều cao và sự đồ sộ của thiên nhiên.

Bên cạnh đó, khổ dọc còn hỗ trợ tốt cho nhiều yếu tố bố cục khác như đường dẫn hướng, các lớp cảnh chồng lên nhau hoặc đơn giản là mang lại một góc nhìn mới lạ so với thói quen. Khi mọi người đều chụp ngang, một bức ảnh dọc tự nhiên nổi bật hơn.

Cũng cần thừa nhận rằng thói quen xem ảnh hiện nay đã thay đổi. Phần lớn chúng ta xem ảnh trên điện thoại được cầm dọc, và các nền tảng như Instagram, Pinterest, TikTok hay Facebook đều ưu ái nội dung dọc. Một bức ảnh ngang truyền thống chỉ chiếm một dải nhỏ của màn hình, trong khi ảnh dọc lấp đầy gần như toàn bộ không gian hiển thị. Nhờ đó, người xem dễ nhìn thấy chi tiết và kết cấu bề mặt hơn, và bức ảnh cũng có nhiều cơ hội giữ chân họ lâu hơn khi cuộn qua.

2. Những tình huống khổ dọc phát huy hiệu quả

Dưới đây là các trường hợp mà chụp dọc thường cho kết quả tốt hơn hẳn. Bạn có thể ghi nhớ và thử ngay trong buổi chụp kế tiếp.

Chủ thể có chiều cao nổi bật. Thác nước, cây cổ thụ, đỉnh núi hay bất kỳ đối tượng cao nào đều hưởng lợi khi được chụp theo chiều dọc. Mục tiêu là thể hiện quy mô, và khổ dọc làm việc này rất tự nhiên. Hiệu quả càng rõ nếu trong khung hình có một vật nhỏ hơn để so sánh, chẳng hạn một người đứng cạnh thân cây lớn, một túp lều nhỏ dưới chân dãy núi hoặc đàn cừu gặm cỏ ở đáy thung lũng. Hãy đặt vật nhỏ ở phần ba phía dưới khung hình, sự tương phản về kích thước sẽ lập tức làm nổi bật độ đồ sộ của chủ thể chính.

Đường dẫn hướng. Lối mòn trong rừng, dòng sông uốn lượn hay thung lũng kéo dài về phía xa đều trở nên ấn tượng hơn khi chụp dọc. Bạn chỉ cần đặt chúng chạy qua giữa khung hình để mắt người xem được dẫn đi một cách tự nhiên qua toàn bộ bức ảnh. Hiệu ứng sẽ mạnh hơn nếu ở cuối con đường có một điểm đến, như người đang đi bộ phía xa, một chiếc ca nô xuôi dòng hoặc chiếc lều dựng cuối thung lũng. Nếu thiếu điểm dừng, người xem dễ tự hỏi con đường ấy dẫn đến đâu. Một bố cục được nhiều người yêu thích là con đường chạy thẳng về phía ngọn núi, vì nó kết hợp được cả đường dẫn hướng lẫn cảm giác về quy mô trong cùng một khung hình.

Giảm bớt yếu tố gây xao nhãng. Khung hình ngang rộng thu được nhiều cảnh hơn, đồng nghĩa với việc có nhiều chi tiết thừa lọt vào khung như cột điện, người đi đường hay những vùng sáng tối lộn xộn. Khi xoay máy sang dọc, bố cục trở nên gọn hơn và sự chú ý của người xem tập trung vào chủ thể. Nếu phần khung hình mở rộng không đóng góp gì cho bức ảnh, hoặc tệ hơn là làm phân tán ánh nhìn, hãy thử xoay máy.

Tiền cảnh thu hút. Một trong những cách dễ nhất để tạo chiều sâu cho ảnh phong cảnh là đưa vào một yếu tố tiền cảnh mạnh. Thay vì để phần dưới khung hình là cỏ trống hay mặt đất nhàm chán, hãy tìm những thứ có sức hút như bông hoa, tảng đá có kết cấu đẹp, khúc gỗ trôi dạt hoặc một người đi bộ đơn độc. Khổ dọc cho phép bạn đưa tiền cảnh vào khung mà vẫn đủ chỗ cho chủ thể chính. Ánh nhìn của người xem sẽ bắt đầu từ tiền cảnh rồi đi dần qua các lớp phía sau, khiến bức ảnh có cảm giác cuốn hút và sống động hơn.

Xây dựng nhiều lớp cảnh. Khổ dọc cũng rất phù hợp để tạo các lớp không gian rõ ràng. Hãy hình dung cảnh có hoa ở tiền cảnh, một chú nai đang gặm cỏ phía sau, tiếp đến là căn nhà gỗ, rừng cây, ngọn núi và cuối cùng là bầu trời. Mỗi lớp bổ sung thêm một tầng chiều sâu và góp phần kể câu chuyện của khu vực đó. Nếu dùng ống kính tele, bạn còn có thể nén các lớp này lại gần nhau hơn, tạo cảm giác chúng xếp chồng chặt chẽ, và hiệu ứng ấy đặc biệt đẹp trong bố cục dọc.

3. Đừng quên bầu trời

Khi chụp dọc, bạn rất dễ để bầu trời chiếm đến một nửa khung hình mà không nhận ra. Thay vì vậy, hãy tự hỏi bầu trời có thực sự đóng góp gì cho bố cục hay không. Nếu bầu trời có hoàng hôn rực rỡ, màu xanh thẫm ấn tượng hoặc những đám mây giông kịch tính hợp với tâm trạng của bức ảnh, hãy giữ nó ở khoảng một phần ba phía trên khung hình. Còn nếu bầu trời nhạt nhòa và không mang lại giá trị gì, bạn có thể loại bỏ nó hoàn toàn.

Có hai cách xử lý đơn giản. Một là cắt bỏ phần trời thừa ở khâu hậu kỳ. Hai là chúc máy xuống thấp hơn ngay khi chụp để phần phong cảnh lấp đầy khung hình. Ngoài ra, nếu bầu trời chưa đủ sức hút nhưng bạn vẫn muốn giữ nó trong bố cục, bạn có thể dùng phần mềm chỉnh sửa để thay thế hoặc tăng cường bầu trời, một điểm chúng ta sẽ quay lại ở phần chỉnh sửa bên dưới.

4. Tận dụng khoảng trống trong bố cục

Từ vấn đề bầu trời, ta đi đến khái niệm khoảng trống, hay negative space, một yếu tố bố cục quan trọng mà nhiều người mới chưa nắm rõ ngay. Khoảng trống là những vùng trong ảnh có rất ít chi tiết thị giác, chẳng hạn như bầu trời, sương mù hoặc mặt nước phẳng lặng. Nghe có vẻ nhàm chán, nhưng chúng lại giúp bức ảnh có chỗ để "thở". Hãy tưởng tượng một cây cổ thụ khổng lồ mà ngọn cây bị đẩy sát mép trên khung hình, người xem sẽ có cảm giác ngột ngạt và bức ảnh thiếu thoải mái.

Khoảng trống còn là chìa khóa để tạo ra những bố cục tối giản. Một người đi bộ đơn độc, một cái cây hay một căn nhà nhỏ bao quanh bởi không gian rộng lớn có thể truyền tải cảm giác cô đơn, tĩnh lặng và biệt lập theo cách mà các bố cục chật chội không làm được.

Bạn thậm chí có thể biến khoảng trống thành chủ thể chính của bức ảnh. Ví dụ, để bầu trời chiếm hơn hai phần ba khung hình trong khi một dãy núi nhỏ nằm yên lặng bên dưới. Sự chuyển sắc nhẹ nhàng của bầu trời khi chạm đường chân trời đôi khi đã đủ để tạo nên một bức ảnh ấn tượng. Khổ dọc rất phù hợp cho kiểu bố cục này vì nó cho phép khoảng trống trải dài theo chiều cao khung hình.

5. Chụp ngang trước rồi cắt sau

Nhờ khả năng cắt ảnh, bạn hoàn toàn có thể có được cả hai. Hãy chụp ngang trước, sau đó cắt sang bố cục dọc khi hậu kỳ. Bằng cách này, bạn vẫn giữ được khung hình đầy đủ để in ấn hoặc trưng bày, đồng thời tạo thêm một phiên bản dọc lấp đầy màn hình khi đăng lên mạng xã hội.

Cách làm này giống với những người sáng tạo nội dung video, họ quay theo cách cho phép dùng cùng một đoạn phim cho video dài trên YouTube rồi cắt lại thành nội dung ngắn dạng dọc. Kết quả là một nguồn nội dung linh hoạt, dùng được trên nhiều nền tảng.

Tuy nhiên, để việc này hiệu quả, bạn cần lưu ý một vài điều ngay khi bấm máy. Hãy chừa dư không gian hai bên chủ thể để khi cắt dọc vẫn còn đủ chỗ cho bố cục. Chụp ở định dạng RAW và độ phân giải cao sẽ giúp bạn giữ được nhiều điểm ảnh sau khi cắt. Nên chú ý đến vị trí chủ thể, vì phần cắt dọc thường chỉ lấy một dải hẹp ở giữa hoặc lệch về một bên khung hình ngang. Nếu bạn lo lắng phải chọn giữa hai hướng chụp, thì không cần phải chọn nữa.

6. Chỉnh sửa ảnh phong cảnh khổ dọc

Khâu hậu kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện ảnh phong cảnh khổ dọc, đặc biệt khi bạn cắt từ ảnh ngang. Hầu hết các phần mềm chỉnh sửa hiện nay đều có những công cụ đáp ứng được các nhu cầu dưới đây.

Cắt ảnh và đổi tỷ lệ khung hình. Trong công cụ Crop, bạn có thể chọn các tỷ lệ chuẩn như 4:5, 3:4, 2:3 hoặc 9:16 tùy nền tảng đăng tải, rồi chuyển hướng khung cắt từ ngang sang dọc chỉ bằng một nút xoay. Sau đó kéo các góc để tinh chỉnh bố cục sao cho chủ thể, đường dẫn hướng và khoảng trống nằm đúng vị trí mong muốn. Hãy áp dụng quy tắc một phần ba và thử nhiều phương án cắt trước khi chốt.

Làm nét lại chi tiết. Khi cắt một bức ảnh ngang thành dọc, bạn đang làm việc với ít điểm ảnh hơn ảnh gốc. Nếu cắt quá sâu, những vùng hơi mềm có thể lộ rõ hơn, nhất là khi bạn định in hoặc đăng ở kích thước lớn. Lúc này, các công cụ làm nét, khử nhiễu và phóng to ảnh bằng trí tuệ nhân tạo sẽ giúp khôi phục độ sắc nét cho bản cắt dọc. Hãy dùng ở mức vừa phải để tránh ảnh bị giả hoặc xuất hiện quầng viền.

Thay thế hoặc tăng cường bầu trời. Nếu bầu trời trong ảnh thiếu sức hút mà bạn vẫn muốn giữ nó trong khung, tính năng thay thế bầu trời có thể là giải pháp. Công cụ sẽ tự nhận diện vùng trời, thay bằng một bầu trời ấn tượng hơn như hoàng hôn rực rỡ hoặc mây giông đầy kịch tính, đồng thời điều chỉnh ánh sáng và màu sắc của phần còn lại để bức ảnh trông tự nhiên. Nếu không muốn thay hẳn, bạn có thể dùng bộ lọc chuyển sắc và mặt nạ để tăng độ tương phản, độ bão hòa cho bầu trời gốc.

Điều chỉnh ánh sáng theo chiều sâu. Với ảnh có nhiều lớp cảnh, việc điều chỉnh sáng tối riêng cho tiền cảnh và hậu cảnh sẽ giúp dẫn ánh nhìn đúng hướng bạn muốn. Một mẹo quen thuộc là làm tối nhẹ phần tiền cảnh và giữ hậu cảnh sáng hơn, để mắt người xem đi xuyên qua bức ảnh từ dưới lên trên. Bạn có thể thực hiện bằng bộ lọc tròn, bộ lọc chuyển sắc hoặc mặt nạ vẽ tay. Những điều chỉnh tinh tế này giúp ảnh thêm chiều sâu và có cảm giác hoàn thiện hơn.

7. Lời kết

Lần tới khi ra ngoài chụp phong cảnh, hãy thử xoay máy và tạo một bố cục dọc. Khổ dọc không chỉ củng cố những yếu tố như quy mô, đường dẫn hướng, tiền cảnh và các lớp không gian mà còn rất hợp với cách mọi người xem ảnh trên các nền tảng hiện nay. Đồng thời, hãy nhớ cân nhắc vai trò của bầu trời và tận dụng khoảng trống để bức ảnh có nhịp thở riêng.

Và nếu bạn còn phân vân giữa hai hướng chụp, cứ chụp ngang trước rồi cắt dọc sau, bạn sẽ có cả hai phiên bản trong tay. Chúc bạn có những trải nghiệm thú vị với một cách nhìn mới cho ảnh phong cảnh của mình.

Công Ty TNHH Phần Mềm SADESIGN

Mã số thuế: 0110083217

Liên Hệ Zalo

Liên Hệ Hotline

Liên Hệ Facebook