Hiệu ứng tia sao trong nhiếp ảnh và 5 ý tưởng bố cục sáng tạo

1. Hiệu ứng tia sao là gì và vì sao nó xuất hiện

Hiệu ứng tia sao (starburst) là hiện tượng một nguồn sáng phát ra nhiều tia sáng rõ nét tỏa đều ra xung quanh. Nguyên nhân là sự nhiễu xạ ánh sáng. Khi một nguồn sáng nhỏ và có cường độ cao, chẳng hạn mặt trời, đèn đường hay đèn pha ô tô, bị che khuất một phần hoặc đi qua một khe hở hẹp, ánh sáng sẽ bị bẻ cong quanh các cạnh và tạo thành những tia lan tỏa.

Yếu tố quyết định tiếp theo nằm ở thiết lập máy ảnh. Ở khẩu độ rộng như f/2.8, các tia sáng mềm và hòa vào nhau thành một quầng sáng, gần như không thể phân biệt từng tia. Khi bạn khép khẩu đến khoảng f/11 hoặc nhỏ hơn, các cánh khẩu tạo ra một khe sáng hẹp với các cạnh sắc, và những tia sáng rõ nét bắt đầu hiện ra. Số lượng tia cũng phụ thuộc vào ống kính. Với ống kính có số cánh khẩu chẵn, số tia thường bằng số cánh. Với ống kính có số cánh khẩu lẻ, số tia thường gấp đôi số cánh, nên những ống kính này thường cho tia sao dày và phức tạp hơn.

Bạn cũng không nên khép khẩu quá mức. Từ khoảng f/16 trở đi, ảnh bắt đầu mất độ sắc nét do nhiễu xạ, nên vùng thiết lập thường mang lại hiệu quả tốt nhất là từ f/11 đến f/16. Nguồn sáng nên nhỏ và được che một phần bởi cành cây, đỉnh núi, mái nhà hay chính chủ thể. Nếu che một phần nguồn sáng, tia sao sẽ nổi bật hơn hẳn so với khi để mặt trời lộ trọn vẹn giữa bầu trời. Để ảnh sắc nét ở khẩu độ nhỏ, hãy dùng chân máy, giữ ISO thấp và cân nhắc chụp định dạng RAW để giữ lại nhiều chi tiết ở vùng sáng.

2. Biến tia sao thành tiêu điểm của bức ảnh

Mắt người có xu hướng tự nhiên hướng về những vùng sáng nhất trong khung hình, và trong hầu hết các bức ảnh có tia sao, nguồn sáng gần như chắc chắn là điểm sáng nhất. Đây chính là lợi thế mà người chụp có thể tận dụng. Thay vì xem tia sao như một phần trang trí, hãy đặt nó vào đúng vị trí để nó trở thành điểm nhấn đầu tiên người xem nhìn thấy, hoặc dùng nó như một công cụ dẫn mắt về phía chủ thể.

Về bản chất, các tia sáng hoạt động giống như đường dẫn (leading lines), một kỹ thuật bố cục kinh điển vốn thường dựa vào con đường, dòng sông hay hàng rào để định hướng ánh nhìn. Điểm khác biệt là lần này bạn dùng chính ánh sáng để làm việc đó, và hiệu quả thường thu hút hơn rất nhiều. Khi áp dụng, hãy cân nhắc đặt tia sao theo quy tắc một phần ba thay vì đặt chính giữa, vì vị trí lệch tâm giúp bố cục có nhịp điệu và để lại khoảng thở cho các tia. Đồng thời, hãy kiểm tra xem các tia có hướng về phía chủ thể quan trọng hay không, bởi một tia sao đặt sai chỗ có thể kéo sự chú ý ra khỏi điều bạn thực sự muốn kể.

3. Đóng khung cho tia sao

Một cách khác để nâng tầm bố cục là đặt chính tia sao vào bên trong một khung hình tự nhiên. Tán cây là ví dụ quen thuộc, nhưng cơ hội thì có ở khắp nơi. Đóng khung là một trong những kỹ thuật bố cục mạnh nhất, vì nó gom ánh nhìn vào bên trong, tạo chiều sâu và khiến bức ảnh có cảm giác được sắp đặt một cách chủ ý.

Cửa sổ là một lựa chọn rất tốt. Nếu chủ thể đứng trong ô cửa có ánh sáng đi qua, khung cửa và tia sao sẽ phối hợp để tạo nên một bố cục hút mắt, vừa có lớp lang vừa có điểm nhấn. Một vòm hoa trong khu vườn cũng là bối cảnh lý tưởng. Hãy căn sao cho mặt trời nằm ngay bên trong vòm, được những cánh hoa và cành lá che khuất một phần. Bạn sẽ có tia sao đẹp, đồng thời ánh nhìn tự nhiên đi xuyên qua vòm để dẫn tới chủ thể hoặc khung cảnh phía sau. Ngoài ra, bạn có thể tìm đến những khung cửa đá, khe hẹp giữa hai tòa nhà, hang động, cây cầu hay các nhịp vòm trong kiến trúc cổ.

Khi đóng khung tia sao, hãy dịch chuyển vị trí đứng vài bước sang trái hoặc phải, đồng thời hạ thấp hoặc nâng cao góc máy. Chỉ cần thay đổi rất nhỏ, mức độ che khuất của nguồn sáng sẽ thay đổi và hình dạng tia sao cũng khác đi đáng kể. Hãy dừng lại ở vị trí mà các tia hiện rõ nhất mà vẫn giữ được khung hình gọn gàng.

4. Đặt tia sao phía sau chủ thể

Chụp ngược sáng là một cách tạo hình đầy cuốn hút. Nó có thể mang lại cảm giác kịch tính, huyền bí và giàu cảm xúc, đôi khi biến chủ thể thành một hình bóng đen nổi bật trên nền sáng. Khi kết hợp với tia sao, hiệu quả của kỹ thuật này còn được nhân lên.

Để thực hiện, hãy đặt nguồn sáng ngay phía sau chủ thể, sao cho nó bị đường viền của chủ thể che một phần. Việc che này làm vỡ nguồn sáng thành những mảnh nhỏ, và khi kết hợp với khẩu độ nhỏ, các tia sáng sẽ xuất hiện và lập tức thu hút ánh nhìn của người xem. Bạn có thể đặt mặt trời ngay sau vai của một người, sau vành mũ, sau tán ô, hoặc ngay mép một tảng đá.

Chủ thể không nhất thiết phải là con người. Đó có thể là một ngọn núi, một thân cây cổ thụ hay một tòa nhà. Điều quan trọng là tìm được góc chụp để nguồn sáng vừa ló ra khỏi mép chủ thể trước khi bấm máy. Chỉ cần dịch chuyển thêm một chút, tia sao có thể biến mất hoặc bị quầng sáng làm mờ, nên hãy kiên nhẫn thử nhiều vị trí. Về phơi sáng, hãy đo sáng cẩn thận cho vùng sáng để tránh cháy, và nếu muốn giữ chi tiết trên chủ thể thay vì để nó thành bóng đen hoàn toàn, bạn có thể chụp nhiều mức phơi sáng để hòa trộn sau đó. Giờ vàng, tức khoảng thời gian ngay sau khi mặt trời mọc và trước khi mặt trời lặn, là thời điểm lý tưởng vì ánh sáng vừa ấm vừa thấp, giúp việc căn chỉnh nguồn sáng ở mép chủ thể dễ dàng hơn.

5. Cân bằng bố cục bằng tia sao

Một bố cục cân bằng không nhất thiết phải đối xứng. Cân bằng phi chính thức (informal balance) xảy ra khi một khối lớn như ngọn núi hay tòa nhà chọc trời chiếm phần lớn khung hình, nhưng tổng thể bức ảnh vẫn cho cảm giác hài hòa nhờ cách chủ thể được thể hiện. Bên cạnh màu sắc và khuôn mặt con người, ánh sáng là một trong những công cụ mạnh nhất để đạt được điều này.

Nguyên tắc này áp dụng được cho rất nhiều tình huống. Một cô gái nhỏ bé dưới bức tường vách đá, một ngôi nhà đơn độc trên đồng cỏ rộng, hay một con thuyền nhỏ giữa mặt hồ đều có thể được nâng đỡ bằng ánh sáng. Điều cần lưu ý là tia sao phải nằm gần hoặc gắn với chủ thể. Nếu nó nằm ở nơi khác, nó có thể cạnh tranh sự chú ý thay vì bổ trợ. Ngoài ra, hãy để ý cường độ của tia sao, vì một nguồn sáng quá chói sẽ lấn át chủ thể, trong khi một tia sao vừa đủ sẽ đóng vai trò như một đối trọng tinh tế.

6. Thêm tia sao khi hậu kỳ 

Không phải lúc nào chúng ta cũng có điều kiện để chụp được starburst ngay tại hiện trường. Đôi khi ý tưởng chỉ đến sau buổi chụp, hoặc bạn đã chụp mặt trời nhưng lại dùng khẩu độ quá lớn nên các tia sáng không hiện ra. Khi đó, khâu hậu kỳ là cơ hội để cứu vãn bức ảnh.

Hiện nay, nhiều phần mềm chỉnh sửa ảnh cho phép bạn thêm hiệu ứng ngôi sao vào nguồn sáng có sẵn hoặc tạo hẳn một nguồn sáng mới. Các phần mềm phổ biến thường có công cụ hiệu ứng ánh sáng, bộ lọc tia sáng hoặc lớp phủ lens flare cho phép tùy chỉnh cường độ, số lượng tia, độ dài và độ rõ nét của các cánh sao. Với những phần mềm hỗ trợ lớp, bạn cũng có thể tự tạo hiệu ứng bằng cách dựng một lớp mới, vẽ các tia sáng mảnh bằng cọ mềm hoặc gradient, sau đó đặt chế độ hòa trộn Screen hoặc Add để tia sáng hòa vào ảnh một cách tự nhiên. Một lớp làm mờ nhẹ và việc giảm độ mờ đục của lớp sẽ giúp hiệu ứng bớt gượng ép.

7. Những lỗi thường gặp khi chụp tia sao

Lỗi đặt mặt trời quá cao trong khung hình: Khi nguồn sáng bị đẩy sát mép trên, các tia phía trên bị cụt hoặc biến mất, và ánh nhìn của người xem bị kéo ra khỏi ảnh. Đặt nguồn sáng gần đường một phần ba phía trên thường cho bố cục dễ chịu hơn nhiều.

Lỗi khẩu độ quá rộng: Khẩu độ rộng gần như xóa bỏ hiệu ứng, thay bằng một quầng sáng mềm. Hãy khép ống kính xuống khoảng f/11 hoặc nhỏ hơn nếu muốn có các tia sắc nét, nhưng cũng đừng khép quá sâu vì độ sắc nét tổng thể sẽ giảm.

Lỗi lóa sáng (lens flare) xuất hiện khắp nơi: Khi chụp thẳng vào nguồn sáng mạnh, hiện tượng này rất dễ xảy ra. Một chút lóa có thể tạo không khí, nhưng quá nhiều sẽ che khuất chủ thể và làm ảnh bị mờ đục. Hãy dùng loa che nắng, tháo kính lọc không cần thiết vì kính lọc kém chất lượng thường gây bóng ma, và thử thay đổi góc máy một chút.

Lỗi ống kính bẩn: Khi khép khẩu, bụi và vết bẩn trên ống kính lẫn cảm biến trở nên rõ hơn rất nhiều. Những vết bẩn vô hình ở khẩu độ rộng có thể lộ ra rõ ràng ở f/16. Hãy lau ống kính trước khi ra ngoài và cân nhắc vệ sinh cảm biến định kỳ.

Lỗi phơi sáng quá mức: Vì quá tập trung vào tia sao, nhiều người quên mất phần còn lại của cảnh. Hãy đảm bảo phơi sáng đúng, đặc biệt là vùng sáng, để tránh cháy sáng ở những phần rực nhất của bức ảnh. Theo dõi biểu đồ histogram, và nếu chênh lệch sáng tối quá lớn, hãy chụp nhiều mức phơi sáng để kết hợp sau.

8. Lời kết

Tia sao không chỉ là một hiệu ứng đẹp mắt của máy ảnh. Khi được vận dụng một cách sáng tạo, nó có thể dẫn dắt ánh nhìn, cân bằng bố cục, làm mạnh thêm chủ thể và tạo nên bầu không khí riêng cho từng bức ảnh. Từ việc biến nó thành tiêu điểm, đóng khung, đặt sau chủ thể cho đến dùng để cân bằng khối lớn, mỗi cách tiếp cận đều mở ra một hướng kể chuyện khác nhau. Và nếu lỡ bỏ lỡ khoảnh khắc ngoài hiện trường, hậu kỳ luôn cho bạn cơ hội thứ hai.

Nếu trước đây bạn chưa từng chủ động chụp tia sao, hãy mang những ý tưởng này theo trong lần đi chụp tới. Hãy khép khẩu, tìm một vật che nguồn sáng, kiên nhẫn dịch chuyển vị trí, và quan sát cách ánh sáng thay đổi. Chúc bạn có những buổi chụp thật thú vị.

Công Ty TNHH Phần Mềm SADESIGN

Mã số thuế: 0110083217

Liên Hệ Zalo

Liên Hệ Hotline

Liên Hệ Facebook