Vì sao sự đơn giản làm nên những bức ảnh ấn tượng?

1. Chủ thể rõ ràng bắt đầu từ sự giản lược

Với bất kỳ bức ảnh nào, người xem nên nhận ra chủ thể gần như ngay lập tức. Đó có thể là một con người, một ngọn núi hay một tòa nhà. Khi khung hình chứa quá nhiều yếu tố cạnh tranh nhau, ánh mắt người xem không biết dừng ở đâu. Không có điểm dừng thì bức ảnh thiếu trọng tâm, và dù kỹ thuật có tốt đến mấy, tác động thị giác vẫn rất yếu.

Trong tâm lý học thị giác, khả năng tách chủ thể khỏi nền được gọi là mối quan hệ giữa hình và nền. Não bộ luôn cố phân loại cảnh tượng thành thứ cần chú ý và thứ cần bỏ qua. Khi nền quá rối, quá sáng hoặc quá nhiều chi tiết, sự phân loại này bị gián đoạn và người xem phải tự mình tìm câu trả lời. Đa số người xem sẽ không bỏ công sức đó, họ lướt qua và chuyển sang bức ảnh khác.

Vì vậy, trước khi bấm máy, hãy tự hỏi bức ảnh này thực sự nói về điều gì, và chủ thể của nó là gì. Khi đã có câu trả lời, hãy sắp xếp mọi thứ trong khung hình để phục vụ chủ thể đó. Bạn có thể áp dụng các nguyên tắc bố cục kinh điển như quy tắc một phần ba hay đường dẫn hướng, vì chúng giúp ánh nhìn của người xem được dẫn đến đúng nơi cần đến. Nếu có thể, hãy loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng ngay tại hiện trường. Nếu không thể, hãy thay đổi vị trí đứng, hạ thấp hoặc nâng cao góc chụp, hoặc dùng khẩu độ lớn để làm mờ hậu cảnh. Một số vấn đề còn lại có thể xử lý ở khâu hậu kỳ, và phần sau của bài sẽ nói rõ hơn.

Một ví dụ điển hình là trường hợp của những người chuyển từ nhiếp ảnh đường phố sang chụp chân dung với ánh sáng neon. Họ thường bị cuốn vào vẻ rực rỡ của biển hiệu neon đến mức quên mất người mẫu mới là nhân vật chính. Khi xem lại ảnh, họ cảm thấy có điều gì đó thiếu sót nhưng không gọi tên được. Thứ thiếu ấy chính là điểm nhấn. Khung hình quá hỗn loạn, hậu cảnh làm việc nhiều hơn chủ thể, và kết quả là những bức chân dung thiếu sức nặng. Bài học rút ra rất rõ ràng. Hãy luôn nhớ chủ thể của mình là gì, và dành cho nó sự ưu tiên xứng đáng thay vì bắt nó cạnh tranh với mọi thứ xung quanh.

2. Bố cục vững vàng nhờ khung hình gọn gàng

Các kỹ thuật như quy tắc một phần ba hay đường dẫn hướng hiệu quả vì chúng dẫn mắt người xem đến chủ thể một cách tự nhiên. Tuy nhiên, chúng chỉ phát huy hết tác dụng khi khung hình đủ sạch. Nếu đường dẫn hướng bị cắt ngang bởi hàng loạt vật thể không liên quan, người xem sẽ mất mạch nhìn giữa chừng và không bao giờ đến được điểm cần đến.

Có nhiều cách để giữ khung hình gọn gàng. Cách đầu tiên là nhận biết rằng khung hình sạch thường dẫn đến ảnh mạnh hơn, và coi đó là nguyên tắc hàng đầu mỗi khi dựng bố cục. Cách thứ hai là tận dụng không gian âm, tức những vùng trống như bầu trời quang, bức tường trơn, mặt nước phẳng hoặc một mảng tối. Không gian âm không phải là sự lãng phí. Nó cho mắt một nơi để nghỉ, đồng thời làm chủ thể nổi bật hơn vì xung quanh không còn gì tranh giành sự chú ý. Không gian âm còn tạo cảm giác thoáng đãng, tĩnh lặng và đôi khi mang ý nghĩa biểu tượng về sự cô đơn hay rộng lớn.

Cách thứ ba là cắt ảnh. Đây là công cụ đơn giản nhưng rất hiệu quả. Bạn có thể loại bỏ những chi tiết thừa ở rìa khung, hoặc siết chặt khung hình quanh chủ thể để tăng độ tập trung. Nhiều bức ảnh trung bình trở nên ấn tượng chỉ sau một thao tác cắt hợp lý. Ngay cả ở giai đoạn chụp, bạn cũng nên kiểm tra bốn góc và bốn cạnh khung hình trước khi bấm máy, vì đó là nơi những vật thể không mong muốn thường lẻn vào mà ta không để ý.

Hãy dành vài giây trước mỗi lần bấm máy để xem lại cách mình đang đóng khung chủ thể. Sự đơn giản mang lại cân bằng, và trong phần lớn trường hợp, một chủ thể duy nhất cùng một nguồn sáng rõ ràng sẽ tạo ra bức ảnh mạnh hơn nhiều so với một khung cảnh đông đúc và lộn xộn.

3. Cảm xúc mạnh mẽ hơn khi ít yếu tố gây nhiễu

Một bức ảnh gây ấn tượng không chỉ nhờ kỹ thuật mà còn nhờ cảm xúc, và cảm xúc trong ảnh gần như luôn đến từ chủ thể. Nếu chủ thể rạng rỡ và tràn đầy năng lượng, người xem cảm nhận được niềm vui ấy. Nếu chủ thể cúi đầu, ánh mắt trầm lặng, người xem hiểu ngay tâm trạng nặng nề đó mà không cần lời giải thích. Cảm xúc truyền đi trực tiếp, nhanh và không qua trung gian.

Tuy nhiên, khi khung hình chứa quá nhiều nhiễu thị giác, luồng cảm xúc này bị phân tán. Người xem phải xử lý thêm hàng loạt thông tin không cần thiết, và cảm xúc chính của bức ảnh yếu đi hoặc biến mất hoàn toàn. Đó là lý do việc cô lập chủ thể có sức mạnh lớn đến vậy.

Hãy quan sát tác phẩm của các nhiếp ảnh gia chân dung studio hàng đầu. Những bức ảnh ấy có thể khiến bạn lặng người, nhưng hậu trường của chúng thường đơn giản đến bất ngờ, chỉ gồm một người mẫu, một phông nền và ánh sáng được kiểm soát cẩn thận. Họ không làm đầy khung hình vì hiểu rằng mỗi vật thể thừa đều có nguy cơ cướp đi sự chú ý của người xem. Khi họ đưa thêm một yếu tố nào đó vào ảnh, đó luôn là quyết định có chủ đích, nhằm củng cố câu chuyện và chiều sâu cảm xúc của bức hình.

Nguyên tắc này áp dụng được cho mọi thể loại. Một bức ảnh phong cảnh với một cây cô độc giữa sương mờ có thể gợi lên sự tĩnh lặng sâu sắc. Một bức ảnh đường phố với duy nhất một bóng người đi dưới mưa có thể nói nhiều điều về nỗi cô đơn hay sự kiên nhẫn. Sự đơn giản không làm ảnh nghèo nàn đi. Nó giúp cảm xúc chạm đến người xem trọn vẹn hơn.

4. Hậu kỳ nhẹ tay, hiệu quả cao

Khi cảnh chụp ít yếu tố, bạn cũng có ít thứ cần xử lý hơn khi chỉnh sửa. Một khung hình sạch, bố cục chắc chắn sẽ để chủ thể tự đảm nhận phần lớn công việc kể chuyện và truyền cảm xúc. Khâu hậu kỳ lúc này chỉ cần tinh chỉnh thay vì sửa chữa.

Một sai lầm rất phổ biến của người mới là chỉnh sửa quá đà. Từ hậu cảnh đến chủ thể, mọi thanh trượt đều bị kéo quá xa, và tính toàn vẹn của bức ảnh nhanh chóng bị phá hỏng. Quá nhiều hiệu ứng đồng nghĩa với quá nhiều nhiễu thị giác, và người xem sẽ không hiểu bạn thực sự muốn cho họ thấy điều gì.

Những nhiếp ảnh gia giàu kinh nghiệm thường chọn hướng khác. Họ thực hiện nhiều điều chỉnh nhỏ và tinh tế, mỗi điều chỉnh chỉ đóng góp một phần nhỏ, nhưng khi cộng lại sẽ tạo ra bức ảnh cân bằng và dễ chịu về mặt thẩm mỹ. Bạn có thể áp dụng cách làm này bằng cách tự hỏi mỗi khi chỉnh một thông số, rằng thay đổi này có thực sự cải thiện bức ảnh hay chỉ đang thêm nhiễu. Câu hỏi này đặc biệt hữu ích với phối màu và độ tương phản, vì đó là nơi người mới dễ bị cám dỗ nhất. Hiệu ứng mạnh luôn trông ấn tượng ngay lúc chỉnh, nhưng thường kém hấp dẫn khi nhìn lại sau đó.

Công cụ Structure AI trong Luminar Neo là một ví dụ điển hình. Nó làm tăng độ rõ nét và chi tiết cho ảnh gần như tức thì, giúp bức hình có sức sống hơn. Tuy nhiên, hiệu quả của nó phụ thuộc hoàn toàn vào liều lượng. Nếu đẩy quá cao, ảnh sẽ trở nên gắt, thô và thiếu tự nhiên. Nếu dùng nhẹ tay, nó tạo ra khác biệt rất đáng kể mà người xem hầu như không nhận ra là đã có chỉnh sửa. Đó chính là tinh thần của nguyên tắc ít hơn là nhiều hơn trong hậu kỳ.

5. Những sai lầm thường gặp khi chỉnh ảnh

Dưới đây là một số cạm bẫy mà người mới thường mắc phải, khiến ảnh trở nên rối mắt và giảm sức tác động.

Lấp đầy mọi phần của khung hình. Cám dỗ thêm thật nhiều thứ vào ảnh luôn hiện hữu, nhưng như đã phân tích, không gian âm thường mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với việc đặt chủ thể trước một hậu cảnh dày đặc. Khoảng trống giúp tách chủ thể ra khỏi nền, thậm chí tạo thành hình bóng rõ nét, và kéo sự chú ý về đúng chỗ một cách tự nhiên. Hãy thử để trống nhiều hơn mức bạn thấy thoải mái, kết quả có thể khiến bạn ngạc nhiên.

Tăng bão hòa màu quá mức. Màu sắc rực rỡ dễ gây chú ý, nhưng rực rỡ không đồng nghĩa với đẹp. Nhiều nhiếp ảnh gia khi mới vào nghề, đặc biệt với dòng ảnh neon, thường đẩy màu lên quá cao và nhận về những phản hồi gay gắt từ người xem. Có người nhận xét rằng màu sắc chói đến mức làm mỏi mắt, và nhận xét đó hoàn toàn có cơ sở. Cách khắc phục là học một chút về lý thuyết màu sắc để các tông màu hòa hợp với nhau một cách tự nhiên. Khi màu đã hài hòa từ khâu chụp và cân bằng trắng, bạn sẽ thấy mình hầu như không cần chạm đến thanh bão hòa.

Chỉnh sửa chân dung quá tay. Khi trong tay có nhiều công cụ retouch chuyên nghiệp, rất khó nhận ra điểm chuyển từ trau chuốt tinh tế sang giả tạo, thậm chí là những gương mặt khiến người xem thấy rờn rợn. Hãy dùng các công cụ này một cách tiết chế và nhớ rằng nhiều chỉnh sửa nhỏ cộng lại luôn tốt hơn một chỉnh sửa lớn. Một mẹo hữu ích là rời khỏi bức ảnh khoảng một giờ rồi quay lại xem. Khi mắt đã nghỉ, bạn sẽ nhận ra ngay nếu da bị làm mịn đến mức chủ thể trông giống nhân vật trong trò chơi điện tử hơn là một con người thật.

Dùng quá nhiều đạo cụ. Trong nhiếp ảnh sản phẩm, đạo cụ là cách tuyệt vời để kể câu chuyện và cung cấp ngữ cảnh cho sản phẩm. Nhưng khi đạo cụ quá nhiều, sản phẩm bắt đầu bị lu mờ, điểm nhấn trở nên mơ hồ, và đó chính xác là điều khách hàng không bao giờ muốn thấy. Mỗi đạo cụ nên có lý do tồn tại rõ ràng và thực sự bổ sung giá trị cho ảnh. Một quy tắc thực tế là đạo cụ không bao giờ được lớn hơn chủ thể, cũng không được mang màu sắc nổi trội hơn chủ thể. Đây là lúc kiến thức về phối màu trở nên cực kỳ hữu ích.

6. Lời kết

Ít hơn là nhiều hơn, và giữ mọi thứ đơn giản, là những nguyên tắc đáng ghi nhớ trong nhiếp ảnh. Rất dễ bị cuốn vào việc nhồi nhét mọi thứ trông hấp dẫn vào ảnh, nhưng làm vậy sẽ khiến người xem khó nắm được ý đồ của bức hình, và họ có thể quay đi ngay lập tức.

Hãy hình dung một ban nhạc đang hoàn thiện bài hát mới. Nếu kỹ sư hòa âm vặn mọi nhạc cụ lên mức âm lượng tối đa, thứ người nghe nhận được chỉ là một bức tường tiếng ồn, còn giai điệu, hòa âm và thông điệp của bài hát đều biến mất. Điều tương tự xảy ra về mặt thị giác khi trong ảnh có quá nhiều yếu tố tranh giành sự chú ý.

Vì thế, trước khi bấm máy hoặc xuất ảnh, hãy lùi lại một bước và tự hỏi có thể bỏ đi điều gì, điều gì thực sự không cần thiết, và màu nào đang quá nổi trội. Khi đã lược bỏ hết những gì thừa thãi, bạn gần như luôn nhận được một bức ảnh gọn gàng và mạnh mẽ hơn nhiều.

Công Ty TNHH Phần Mềm SADESIGN

Mã số thuế: 0110083217

Liên Hệ Zalo

Liên Hệ Hotline

Liên Hệ Facebook