Một dòng lệnh trong Windows giúp ổ SSD trống thêm hơn 10 GB

Dung lượng lưu trữ ngày càng rẻ, ổ SSD ngày càng nhanh nhưng cảm giác “ổ C lúc nào cũng đầy” dường như chưa bao giờ biến mất đối với người dùng Windows. Đặc biệt với Windows 10 và Windows 11, rất nhiều người rơi vào tình trạng máy báo thiếu dung lượng chỉ sau vài tháng sử dụng, dù họ gần như không lưu thêm quá nhiều dữ liệu cá nhân.

Điều đáng nói là phần lớn dung lượng bị “ăn mòn” này không đến từ ảnh, video hay tài liệu của người dùng, mà nằm ở chính hệ điều hành. Các tập tin hệ thống, thư viện nền, bộ nhớ đệm ứng dụng, file tạm, dữ liệu cập nhật cũ và những thành phần mà Windows giữ lại “để phòng ngừa” theo thời gian đã âm thầm chiếm hàng chục GB trên ổ đĩa hệ thống.

Nhiều người đã thử mọi cách quen thuộc: chạy Disk Cleanup, xóa file tạm, gỡ bớt ứng dụng không dùng, thậm chí reset Windows. Tuy nhiên, hiệu quả thường chỉ mang tính tạm thời. Chỉ sau một vài bản cập nhật lớn, dung lượng trống lại tiếp tục bốc hơi.

Ít ai biết rằng, ngay bên trong Windows đã tồn tại một công cụ mạnh mẽ, âm thầm và không được quảng bá rộng rãi, có khả năng giải phóng hơn 10 GB dung lượng chỉ bằng một câu lệnh duy nhất. Công cụ đó mang tên CompactOS.

Bài viết này sẽ đi sâu phân tích CompactOS là gì, vì sao nó có thể giúp tiết kiệm dung lượng đáng kể, cách sử dụng an toàn, cũng như những trường hợp không nên áp dụng. Quan trọng hơn, chúng ta sẽ nhìn CompactOS không chỉ như một mẹo “giải phóng ổ cứng” mà như một phần trong tư duy tối ưu hệ thống Windows hiện đại.

Mua Phần Mềm Bản Quyền Chính Hãng Giá Rẻ

1. Khi ổ cứng Windows đầy lên mà bạn không hề tải thêm gì

Trước khi nói đến CompactOS, cần hiểu rõ vì sao dung lượng trên máy Windows lại giảm nhanh đến vậy. Đây không phải lỗi người dùng, cũng không hẳn là lỗi thiết kế kém, mà là hệ quả của cách Windows hiện đại vận hành.

Windows ngày nay không còn là một hệ điều hành “tĩnh”. Nó liên tục cập nhật, tự vá lỗi, bổ sung tính năng, lưu trữ phiên bản cũ để người dùng có thể quay lại khi cần. Mỗi bản cập nhật lớn thường giữ lại một lượng dữ liệu khổng lồ, phòng trường hợp người dùng muốn rollback.

Bên cạnh đó, Windows còn lưu trữ rất nhiều thành phần hệ thống ở dạng không nén để đảm bảo khả năng truy cập nhanh. Các thư viện DLL, tệp nhị phân, driver và module nền đều được ưu tiên tốc độ hơn dung lượng. Điều này hợp lý với ổ cứng lớn, nhưng lại trở thành gánh nặng với các thiết bị có SSD 128 GB hoặc 256 GB.

Chưa kể, nhiều ứng dụng hiện đại cũng “phình to” theo thời gian. Trình duyệt lưu cache, các app Store giữ dữ liệu tạm, Windows Defender lưu log và rất nhiều file hệ thống mà người dùng không bao giờ chạm tới vẫn chiếm chỗ vĩnh viễn.

Tất cả những yếu tố này cộng dồn lại, khiến người dùng rơi vào tình trạng: không dám cập nhật Windows vì sợ đầy ổ, không dám cài thêm phần mềm vì thiếu dung lượng, trong khi dữ liệu cá nhân thì gần như không đáng kể.

2. CompactOS là gì và vì sao nó tồn tại?

CompactOS không phải là một tính năng mới xuất hiện gần đây. Thực tế, nó đã được Microsoft giới thiệu từ thời Windows 10, như một giải pháp cho các thiết bị có dung lượng lưu trữ hạn chế.

Ban đầu, CompactOS được thiết kế dành cho laptop giá rẻ, máy tính bảng Windows và các thiết bị 2-in-1 chỉ có 32 GB hoặc 64 GB bộ nhớ trong. Trên những thiết bị này, việc cài đặt một hệ điều hành đầy đủ là thách thức lớn và mọi gigabyte đều quý giá.

Ý tưởng cốt lõi của CompactOS rất đơn giản: nén các tập tin hệ thống quan trọng của Windows để giảm dung lượng chiếm dụng trên ổ đĩa, nhưng vẫn giữ nguyên chức năng và tính ổn định của hệ điều hành.

Thay vì lưu các file hệ thống ở dạng “giải nén hoàn toàn”, Windows sẽ lưu chúng ở dạng nén và chỉ giải nén khi cần thiết. Với CPU hiện đại, quá trình giải nén diễn ra cực nhanh và gần như không thể nhận ra trong sử dụng hàng ngày.

Điều thú vị là, dù được thiết kế cho thiết bị cấu hình thấp, CompactOS lại hoạt động rất hiệu quả trên cả máy tính để bàn và laptop cao cấp. Trên các hệ thống dùng SSD và CPU đa lõi hiện đại, sự khác biệt về hiệu năng gần như bằng không, trong khi dung lượng tiết kiệm được lại rất đáng kể.

3. CompactOS hoạt động như thế nào bên trong Windows?

Để hiểu vì sao CompactOS có thể giải phóng tới hơn 10 GB dung lượng, cần nhìn vào bản chất của các tập tin hệ thống Windows.

Windows chứa hàng chục nghìn file nhị phân, thư viện động và module hệ thống. Rất nhiều trong số đó không được sử dụng thường xuyên, nhưng vẫn chiếm dung lượng lớn vì được lưu trữ ở dạng không nén.

CompactOS sử dụng các thuật toán nén hiệu quả để giảm kích thước các file này. Quan trọng hơn, nó chỉ áp dụng nén cho những thành phần mà Windows có thể xử lý an toàn, không động đến dữ liệu cá nhân, ứng dụng người dùng hay các file hệ thống nhạy cảm.

Khi một file hệ thống được gọi, Windows sẽ giải nén nó trong bộ nhớ. Với CPU hiện đại, việc giải nén này nhanh đến mức người dùng không hề nhận thấy độ trễ. Sau khi không còn cần thiết, file vẫn được giữ ở dạng nén trên ổ đĩa.

Điều này tạo ra một sự đánh đổi rất hợp lý: hy sinh một phần rất nhỏ tài nguyên CPU để đổi lấy hàng chục GB dung lượng lưu trữ. Trong bối cảnh ổ SSD nhỏ đang là “nút thắt cổ chai” của nhiều thiết bị, đây là một cái giá quá rẻ

4. Câu lệnh ẩn giúp giải phóng hơn 10 GB dung lượng

Một trong những điều khiến CompactOS ít được biết đến là cách kích hoạt của nó. Không có nút bấm trong Settings, không có giao diện đồ họa trực quan. Tất cả được thực hiện thông qua Command Prompt.

Trước khi kích hoạt, người dùng nên kiểm tra xem hệ thống của mình đã ở trạng thái CompactOS hay chưa. Việc này rất quan trọng, vì nếu Windows đã tự động kích hoạt CompactOS, bạn sẽ không thu được thêm lợi ích nào.

Để kiểm tra, hãy mở Command Prompt với quyền quản trị viên và nhập lệnh:

compact /compactos:query

Nếu hệ thống trả về thông báo rằng Windows không ở trạng thái Compact, điều đó có nghĩa là bạn có thể kích hoạt tính năng này. Ngược lại, nếu CompactOS đã được bật sẵn, bạn không cần làm gì thêm.

Để kích hoạt CompactOS, chỉ cần nhập lệnh:

compact /compactos:always

Ngay sau đó, Windows sẽ bắt đầu quá trình nén các file hệ thống. Quá trình này diễn ra hoàn toàn ngầm, không yêu cầu khởi động lại và bạn vẫn có thể sử dụng máy trong lúc nén.

Sau khi hoàn tất, Windows sẽ thông báo số lượng file đã được nén và dung lượng đã tiết kiệm. Trong nhiều trường hợp thực tế, con số này có thể lên đến 10–12 GB, thậm chí nhiều hơn tùy cấu hình và phiên bản Windows.

Điều đáng chú ý là toàn bộ quá trình này không xóa bất kỳ file cá nhân nào. Ảnh, video, tài liệu và ứng dụng của bạn hoàn toàn không bị ảnh hưởng.

5. Hiệu năng có bị ảnh hưởng không?

Đây là câu hỏi lớn nhất và cũng là lý do khiến nhiều người e ngại CompactOS. Trong tâm lý chung, “nén” thường đi kèm với “chậm”.

Tuy nhiên, trong thực tế sử dụng, đặc biệt trên các máy dùng CPU từ 4 nhân trở lên và ổ SSD, sự khác biệt gần như không thể nhận ra. Các thao tác hàng ngày như mở trình duyệt, chạy ứng dụng văn phòng, lướt web, thậm chí làm việc đồ họa nhẹ đều không bị ảnh hưởng rõ rệt.

Lý do nằm ở chỗ: CPU hiện đại có khả năng xử lý nén và giải nén cực nhanh, trong khi SSD lại có độ trễ rất thấp. Việc đọc một file nhỏ đã được nén, sau đó giải nén trong RAM, thường nhanh hơn so với việc đọc một file lớn chưa nén từ ổ đĩa.

Trên các máy cấu hình yếu, sử dụng CPU đời cũ hoặc ổ HDD truyền thống, CompactOS có thể gây ra một chút chậm trễ trong một số tình huống. Đây cũng là lý do Microsoft không khuyến nghị bật CompactOS trên mọi hệ thống một cách mặc định.

6. Khi nào không nên sử dụng CompactOS?

Dù rất hữu ích, CompactOS không phải là giải pháp phù hợp cho tất cả mọi người.

Nếu bạn đang sử dụng một máy tính rất cũ, với CPU yếu, ít RAM và ổ HDD, việc bật CompactOS có thể khiến hệ thống phản hồi chậm hơn, đặc biệt khi chạy các ứng dụng nặng.

Ngoài ra, nếu bạn thường xuyên làm việc với các phần mềm đòi hỏi hiệu suất cao như chỉnh sửa video, render 3D, chạy máy ảo hoặc biên dịch mã nguồn lớn, việc thêm một bước giải nén có thể tạo ra độ trễ nhỏ nhưng liên tục, ảnh hưởng đến trải nghiệm.

Trong những trường hợp này, giải pháp tốt hơn có thể là nâng cấp ổ SSD dung lượng lớn hơn, thay vì tối ưu bằng nén hệ thống.

Mua Phần Mềm Bản Quyền Chính Hãng Giá Rẻ

7. Kết hợp CompactOS với các tối ưu khác để đạt hiệu quả tối đa

CompactOS không nên được xem là giải pháp duy nhất. Nó phát huy hiệu quả tốt nhất khi được kết hợp với các tối ưu hợp lý khác.

Một ví dụ điển hình là tắt chế độ ngủ đông (hibernate). Tính năng này tạo ra một file hiberfil.sys có dung lượng tương đương 75–100% RAM. Trên máy có 16 GB RAM, file này có thể chiếm tới hơn 10 GB. Chỉ với lệnh:

powercfg /hibernate off

người dùng có thể giải phóng ngay một lượng dung lượng đáng kể.

Bên cạnh đó, việc xóa các file cập nhật Windows cũ thông qua Disk Cleanup hoặc Storage Sense cũng giúp hệ thống gọn gàng hơn. Những file này thường không còn giá trị nếu bạn không có ý định quay lại phiên bản Windows cũ.

Khi các tối ưu nhỏ này được cộng dồn, hiệu quả mang lại là rất lớn, đặc biệt trên các ổ SSD dung lượng hạn chế.

CompactOS là minh chứng rõ ràng cho việc Windows chứa đựng nhiều công cụ mạnh mẽ nhưng ít được biết đến. Chỉ với một câu lệnh đơn giản, người dùng có thể giải phóng hơn 10 GB dung lượng mà không cần xóa dữ liệu cá nhân, không cần cài phần mềm bên thứ ba và không can thiệp sâu vào hệ thống.

Dĩ nhiên, CompactOS không phải là “thuốc tiên” cho mọi trường hợp. Nhưng với phần lớn người dùng laptop và PC hiện đại, đặc biệt là những ai đang vật lộn với ổ SSD dung lượng hạn chế, đây là một giải pháp rất đáng cân nhắc.

Công Ty TNHH Phần Mềm SADESIGN

Mã số thuế: 0110083217

Liên Hệ Zalo

Liên Hệ Hotline

Liên Hệ Facebook